از حدود 40 سال پیش نتایج تحقیقاتی ارائه شد که ارتباط عوامل دینی و اعتقادی را با شاخص ها و پیامدهای جسمی مانند مرگ نشان داد و از آن زمان شاخص های دیگر در تعریف سلامت وارد شد و به تدریج در نوشته های علمی آورده شد که سلامت و بیماری انعکاسی از درهم تراوشی عوامل زیست شناسی، روانی و اجتماعی است . 

مطالعات با روش های جدید و در حوزه سلامت از اواخر 1960 شروع شده است. کیفیت اغلب از اذهان متخصصین سلامت دور مانده است. نتایج اغلب مطالعات هم خوش بینانه و هم سخت گیرانه تفسیر و تعبیر شده است. رویکرد مطالعات اغلب در دو دسته تاثیر دور ( اثر معنویت به طور کلی ) و یا تاثیر نزدیک دین ( اثر اجزای دین مانند گذشت کردن ) بر سلامتی تقسیم شده است. بیشتر مطالعات توصیفی بوده است . اولین مرکز تحقیقات سلامت معنوی جهان در دانشگاه دوک ایالات متحده به نام " دین، معنویت و سلامت " توسط دکتر کونیگ تاسیس شده است، همین دانشگاه طب تئوسومانیک ( پزشکی خدایی – تنی ) را راه اندازی کرده است. دانشگاه های ییل ، میشیگان، راجرز، تگزاس و تعدادی معدود نیز در سایر کشورها راه اندازی شده است.

حدود یک ربع قرن پیش، سازمان بهداشت جهانی با این بحث مواجه شد که آیا در تعریف سلامت، باید علاوه بر ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی ، بعد معنوی نیز گنجانده شود یا خیر؟ چند سال پس از آن ، بعد معنوی در یک مجله مهم که به ارتقاء سلامت ، اختصاص داشت گنجانده شد . یک دهه پیش، کلیه دولت های اروپایی، بیانیه کپنهاک را در مورد رشد اجتماعی امضاء کردند که آنها را متعهد می کرد که به نیازهای معنوی مردمشان ( افراد، خانواده ها و جوامع) بپردازند وسیاست هایشان را به سمت بینش سیاسی ، اقتصادی، اخلاقی و معنوی برای رشد اجتماعی سوق دهند، اخیراً نیز بر بعد معنوی سلامت در منشور بانکوک، درمورد ارتقاء سلامت، تاکید شد. امروزه برخی از سازمان هایی که ارزیابی مراکز مراقبت از سلامتی و اعطای اعتبارنامه به آنها را بر عهده دارند، پیشنهاد می کنند نیازهای معنوی بیماران نیز در مراکز مراقبت سلامتی ارزیابی شود. 

انجمن روان پزشکی آمریکا توصیه می کند که پزشکان، گرایش مذهبی و معنوی بیماران را جویا شوند، زیربنای این توصیه ها این است که مراقبت از بیمار، بسیار فراتر از درمان بیماری است و در برگیرنده نیازهای مختلف وی است. اکثر افراد خود گزارش می دهند که دارای زندگی معنوی اند برخی مطالعات بیانگر آن است که اکثریت بیماران به سلامت معنوی و جسمی خود به یک اندازه اهمیت می دهند. اکثر بیماران، خواهان رسیدگی و برآورده شدن نیازهای معنوی و مذهبی خوداند. یک مطالعه درمورد پزشکان خانواده نشان داد که اکثریت پاسخ دهندگان معتقدند سلامت معنوی یک عامل مهم در سلامت است . 

همان گونه که مشاهده می شود، حتی در دهه های اخیر نیز که در اروپا احساس نیاز به توجه به "سلامت معنوی" دیده می شود بیشتر از این ناحیه است که سلامت جسم و روان را نیازمند توجه به آن دیده اند.اما جدا از اهمیت و جایگاه سلامت معنوی در سلامت انسان، تلقی اندیشمندان از این بعد سلامت نیز بسیار متفاوت است. 

منبع:کتاب سلامت معنوی از دیدگاه اسلام