ارتباط سلامت معنوي با ديگر ابعاد سلامت:

      يكي از انواع چهارگانه سلامت، سلامت معنوي است كه ابزارهاي مختلفي براي سنجش آن در مورد افراد و گروه هاي مختلف و بررسي ارتباط سلامت معنوي با ديگر انواع سلامت (جسمي، رواني و اجتماعي) ساخته شده است.
    عليرغم گستره عظيم پژوهش هاي انجام شده، مشكلات بسياري همچون "عدم توافق كلي بر مفاهيم اساسي مربوط به مسأله، "عدم تبيين مرزهاي سلامت معنوي و معنويت، "عدم دستيابي به ابزارهايي مناسب جهت
سنجش سلامت ، سنجش ديگر حيطه هاي سلامت به جاي سلامت معنوي . » با توجه به نفس مسأله، به نظر مي رسد انجام پژوهش هاي متقن علمي مبتني بر"منبع زلال معنویت" است كه ممكن است در پاسخگويي به مشكلات فوق كمك كند.

      پژوهش هاي بسياري جهت بررسي ارتباط سلامت معنوي با ديگر ابعاد سلامت، انجام شد ه اند. مطالعاتي كه آثار عوامل مذهبي يا معنوي را بر سلامت بررسي كرده اند.شايد جالب ترين خصوصيت مذهب، جهان شمولي آن است. جوامعي كه در آنها مذهب نقش عمدهاي ايفا نمي كند بسيار محدود است و اكثريت افراد در "دور هاي از زندگي خود هيجان مذهبي را تجربه كرده اند، از اين جهان شمولي مي توان چنين نتيجه گرفت كه" مذهب كاركردي انطباقي دارد كه براي ارضاي يك يا  چند نياز همگاني، انسان ها به آن متوسل شده اند ."
        برخي پژوهش ها نشانگر آن است كه اموري همچون"باورهاي مثبت (Positive beliefs)  احساس راحتي و قدرت حاصل از مذهب، مراقبه و نيايش مي تواند در سلامت و احساس خوب بودن سهيم باشد ارتقاء سلامت معنوي ممكن است موجب معالجه يك بيماري نشود؛ اما ممكن است به فرد كمك كند تا احساس بهتري داشته باشد، از برخي مشكلات بهداشتي جلوگيري كند و با بيماري يا مرگ  انطباق يابد.

منبع: دکتر سپیده امیدواری، فصلنامه تخصصي پژوهشهاي ميان رشته اي قرآني،سال اول، شماره اول، زمستان 1387 ، صص 5-17